Zeg vaker nee

Meisje winter

Het komt vaak meerdere keren per dag voor dat mensen iets aan je vragen of jij een verzoek doet aan een ander. Sommige mensen vinden het moeilijk nee te zeggen. Omdat ze iets niet willen, omdat het te veel is of om een andere reden. Herken je jezelf hierin? Ben je geneigd om altijd met ja te reageren op een verzoek? Dan loop je het risico meer hooi op je vork te nemen dan goed voor je is. 

Het ene verzoek is makkelijker af te wijzen dan het andere. Bijvoorbeeld een verzoek dat heel vrijblijvend wordt gesteld of als het om iets kleins gaat. Het wordt anders als:  

  • De ander het presenteert alsof het vanzelfsprekend is dat je ja zegt
  • De ander smeekt
  • De ander aanhoudt en aandringt
  • De ander inspeelt op een gevoelige plek of je waarden en normen

Leer vaker nee zeggen met deze oefening en tips

Natuurlijk moeten we allemaal wel eens iets doen waar we geen zin in hebben of waar we zelf niet veel aan hebben. En het ene verzoek is makkelijker af te wijzen dan het andere. Bijvoorbeeld een verzoek dat heel vrijblijvend wordt gesteld of als het om iets kleins gaat. Het wordt anders als de ander het presenteert alsof het vanzelfsprekend is dat je ja zegt, smeekt, of aanhoudt en aandringt. Dan moet je sterk in je schoenen staan om nee te zeggen. Ongemerkt heb je misschien toch al toegegeven en heb je later spijt.

Oefening: Maak een ‘Ik zeg nee top 5’

Pak pen en papier en schrijf je ‘Ik zeg nee top 5’ op (dit mag ook een top 3 of top 10 zijn). Dit zijn dingen waartegen je vaker nee wilt zeggen. Doe dat concreet. Start elke zin met: ‘Ik wil niet langer…’. Bijvoorbeeld: ‘Ik wil niet langer altijd maar ja zeggen als mij wordt gevraagd in te vallen als overblijfmoeder op de school van mijn dochter’. Of: ‘ik wil niet langer ja zeggen als mijn collega mij aan het einde van de middag vraagt of ik nog snel even iets voor morgen wil afmaken’.

Bedenk vervolgens waarom je geen nee zegt in deze situaties

Vind je je werk zo leuk dat je alles graag wil doen? Of ben je bang dat anderen je niet aardig vinden als je nee zegt? Dit laatste komt vaak voor. Ook hebben veel mensen het gevoel dat nee zeggen tegen iemand egoïstisch overkomt. Of misschien voel je je wel schuldig.

Oefen nu hardop voor de spiegel

Als je voor jezelf helder hebt in welke situaties je het lastig vindt om nee te zeggen en waarom je dat zo lastig vindt, dan kun je gaan oefenen. Letterlijk, voor de spiegel. Stel je de situatie die je lastig vindt voor en zeg vervolgens hardop een paar keer ‘nee’! Het klinkt misschien raar, maar dit kan echt nuttig zijn. Misschien merk je wel dat je een drempel over moet om hardop nee te zeggen. En lucht het op als je het doet, ook al is er nu niemand bij.

5 tips om in de praktijk vaker nee te zeggen

1. Basisregels bij een verzoek

Als iemand een verzoek aan je doet, realiseer je dan eerst wat de uitgangspunten zijn bij het verzoek. Namelijk:

  • Je mag nee zeggen op een verzoek. Het is niet voor niets een 'verzoek'!
  • Je mag weigeren zonder jezelf te verantwoorden, zonder opgaaf van reden, zonder verklaring te geven. Soms gaat jouw reden de ander ook helemaal niet aan.

2. Neem bedenktijd

Train jezelf om bij elk verzoek om bedenktijd te vragen. Of je er nou direct ja of nee bij denkt of niet. Bepaal wat voor jou een fijn zinnetje is, bijvoorbeeld: ‘Ik ga hier even over nadenken en kom er bij je op terug.’

Het is wel belangrijk om direct af te spreken wanneer je je reactie gaat geven. De bedenktijd geeft je de mogelijkheid om te bedenken wat je echt wil en om af te wegen: als ik hier ja tegen zeg, waar zeg ik dan nee tegen? Wat levert het mij op als ik ja zeg? Of wat levert het mij juist op als ik nee zeg?

3. Let op de manier waarop je nee zegt

Als je nee wilt zeggen, kun je dat het beste als volgt doen:

  • Zeg altijd eerst nee, en geef daarna pas je eventuele toelichting. Draai er niet omheen. Dat is het meest duidelijk voor de ander.
  • Zeg het op een vriendelijke, maar besliste manier.
  • Kijk de ander aan.
  • Je kunt kiezen of je er uitleg bij wilt geven. Je kunt ook een alternatief geven. Bedenk goed dat als je een reden opgeeft, dit een opening tot discussie biedt.
  • Houd het kort als je een toelichting wilt geven.
  • Als iemand blijft aandringen, is het soms goed om je gevoelens daarover te benoemen. Bijvoorbeeld: "Ik vind het vervelend dat...".
  • De ander kan teleurgesteld reageren. Probeer daar gelegenheid voor te bieden en toon hiervoor respect.

4. Gebruik de kapotte grammofoonplaatmethode

Deze methode is goed te gebruiken als je nee zegt, maar de ander blijft aandringen. Bij deze methode is het enige dat je doet je nee en uitleg blijven herhalen, als een kapotte grammofoonplaat die blijft hangen. Zo laat je je niet ompraten of verleiden tot een discussie of excuses.

Probeer het eens bewust uit. Blijf herhalen: 'Nee, het spijt me, daar heb ik geen tijd voor'… (Nee, zoals ik al zei, daar heb ik echt geen tijd voor).

5. Bedenk: Een keer nee zeggen mag écht!

Je kunt er vanuit gaan dat mensen het niet erg vinden als je een keertje nee zegt. Vooral als je heel vaak al voor iedereen klaar staat. Ze zullen hooguit de eerste keer verbaasd zijn, omdat ze het niet van je gewend zijn. Durf het uit te proberen.

Veel succes!

Direct contact met een hulpverlener

Heb je behoefte aan persoonlijke hulp of advies? Neem (anoniem) contact op met een van de medewerkers van onze hulplijn MIND Korrelatie​​​​​​​​​​​​​​. Je kunt bellen, chatten, whatsappen of mailen met een van onze psychologen of maatschappelijk werkers.