Gilles de la Tourette

Handen vingers knakken Tourette Pexels

Wat is Gilles de la Tourette?

Het syndroom van Gilles de la Tourette (ook wel afgekort als Tourette) is een ticstoornis. Een tic is een plotselinge, snelle, herhaalde, niet-ritmische beweging of geluid. Vaak wordt gedacht dat mensen met Gilles de la Tourette dwangmatig vloeken en schelden. Dit is een misverstand. Slechts een klein gedeelte van de mensen met Tourette heeft hier last van.

Hoe ontstaat Gilles de la Tourette?

Gilles de la Tourette ontstaat in de kindertijd. Jongens ontwikkelen vaker Gilles de la Tourette dan meisjes. Tussen het vierde en zesde levensjaar ontstaat vaak de eerste tic. Na verloop van tijd komen hier geleidelijk meer en complexere tics bij. De piek in ernst ligt tussen de tien en twaalf jaar. Vaak worden de tics milder tijdens de tienerjaren. Een kleine groep mensen met Gilles de la Tourette houdt ernstige tics tijdens de volwassenheid.
 
Gilles de la Tourette gaat vaak samen met ADHD of een obsessieve-compulsieve stoornis (dwangstoornis). Wanneer je last hebt van Gilles de la Tourette ben je ook gevoelig voor onder andere depressie en verslaving. Soms heb je meer last van de bijkomende problemen, dan van de tics zelf.

Symptomen van Gilles de la Tourette

Wanneer je Gilles de la Tourette hebt, uit zich dat in het hebben van tics. Dit kunnen verschillende soorten tics zijn. Een tic is een plotselinge, snelle, herhaalde, niet-ritmische beweging of geluid. 

Een tic waarbij je beweegt, heet een motorische tic. Een tic waarbij je geluid maakt, heet een vocale tic. Tics kunnen eenvoudig of complex zijn. Eenvoudige tics duren kort (milliseconden). Complexe tics duren daarentegen langer (enkele seconden).

De tics kunnen toe- en afnemen in hoe vaak het voorkomt. Soms kan je weken- of maandenlang ticvrij zijn. Maar heftige prikkels, angststress en vermoeidheid kunnen de tics verergeren.

Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.

Een zeer korte tic waarbij je bijvoorbeeld een van de volgende bewegingen maakt: 

  • extreem vaak knipperen met de ogen
  • knakken van de vingers
  • schouders optrekken

Een zeer korte tic waarbij je bijvoorbeeld een van de volgende geluiden maakt: 

  • grommen
  • vaak schrapen van de keel
  • snuiven

Een tic waarbij je bijvoorbeeld een van de volgende bewegingen maakt: 

  • imitatie van de beweging van een ander
  • het maken van een obsceen gebaar 

Een tic waarbij je bijvoorbeeld een van de volgende geluiden maakt: 

  • herhalen van woorden of zinnen
  • het uiten van vloek- of scheldwoorden

We waren op vakantie in Frankrijk en ik moest opeens met m’n ogen gaan knijpen. Eerst links, dan rechts, dan weer links. Echt zo’n ritueeltje, ik weet het nog heel goed. Ik wilde het stoppen, maar dat lukte dan steeds niet. Ik voelde me gefrustreerd en schaamde me kapot omdat ik dacht dat het er niet uitzag. Niemand mocht het zien.

Lees hier het hele verhaal van Janneke en haar ervaringen met Gilles de la Tourette.

Janneke

Wat is de oorzaak van Gilles de la Tourette?

De precieze oorzaak van Gilles de la Tourette is niet bekend. Wat we wel weten is dat genetische aanleg een rol speelt. Waarschijnlijk is niet één gen betrokken, maar meerdere genen. Vervolgens zijn er één of meerdere 'triggers' nodig om de tics tot uiting te laten komen. Er zijn en worden meerdere onderzoeken gedaan naar Gilles de la Tourette. 

Hoe tics in de hersenen ontstaan is nog niet duidelijk. Het lijkt erop dat het dopaminesysteem betrokken is. Dopamine is een zogenaamde neurotransmitter oftewel een signaalstofje. Het zorgt ervoor dat zenuwen met elkaar kunnen communiceren. Mensen met Tourette maken waarschijnlijk te veel dopamine aan of zijn er gevoeliger voor. 

Tips bij Gilles de la Tourette

Gilles de la Tourette is niet te genezen. Wanneer je Gilles de la Tourette hebt, moet je leren leven met je tics. Omdat de tics en klachten van persoon tot persoon verschillen, is een behandeling niet bij iedereen met Gilles de la Tourette nodig. Gelukkig kan je zelf altijd dingen doen om je tics te verminderen. 

Veel mensen kunnen hun tics verminderen door:

Daarnaast kan lotgenotencontact een belangrijke rol spelen in het leren accepteren en omgaan met Gilles de la Tourette.

Advies of hulp nodig?

Heb je behoefte aan persoonlijke hulp of advies? Neem (anoniem) contact op met een van de medewerkers van de MIND Hulplijn. Je kan bellen, chatten, WhatsAppen of mailen met een van onze psychologen of maatschappelijk werkers.

Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.

Veelgestelde vragen over Gilles de la Tourette

Niet iedereen die last heeft van tics, heeft Gilles de la Tourette. De aandoening moet worden vastgesteld door een psychiater of neuroloog. Van Gilles de la Tourette is sprake als:

  • iemand meerdere motorische tics en tenminste één vocale tic heeft (dit hoeft niet op hetzelfde moment te zijn);
  • de tics langer dan een jaar voorkomen;
  • de tics voor het achttiende levensjaar is ontstaan;
  • de tics niet het gevolg zijn van een stimulerend middel (zoals cocaïne) of een medische aandoening (zoals de ziekte van Huntington, een erfelijke hersenaandoening).

Gebeurtenissen (of triggers) die invloed kunnen hebben op het ontwikkelen van Tourette zijn: 

  • zwangerschapscomplicaties
  • infectieziekten, zoals een keelontsteking 
  • stress dat veroorzaakt wordt door vervelende interacties met andere mensen, zoals pesten

Ervaar je veel klachten in het dagelijks leven vanwege je Gilles de la Tourette? Dan kan een behandeling fijn zijn. Een behandeling is gericht op het verminderen van de tics. Het is niet mogelijk om Gilles de la Tourette te genezen. De volgende behandelingen kunnen helpen de kwaliteit van leven te verhogen.

  • Gedragstherapie: Naast advies over leefstijl is gedragstherapie de eerste keus voor behandeling. Ongeveer tweederde van de mensen met Gilles de la Tourette, zowel kinderen als volwassenen, hebben baat bij gedragstherapie. Bij hen verminderen de tics en zij krijgen meer controle over hun tics. Er zijn twee specifieke gedragstherapieën effectief bij de behandeling van tics:
    • Exposure en responspreventie: Bij deze therapie leer je om de tics tegen te houden. Je went dan aan het gevoel dat voorafgaat aan de tic. 
    • Habit reversal: Bij habit reversal leer je eerst om je meer bewust te worden van de tic, om vervolgens een tegenbeweging te maken wanneer je de tic voelt aankomen.
  • Cognitieve gedragstherapie: Cognitieve gedragstherapie richt zich op het anders nadenken over Tourette.  Je onderzoekt welke negatieve gedachtes je hebt bij je Tourette en je leert hoe je die gedachtes met ongewenste gevoelens om kan buigen naar positieve gedachten. 
  • Medicatie: Wanneer leefstijlregels, gedragstherapie en cognitieve gedragstherapie onvoldoende resultaat opleveren, kan je kiezen voor medicatie
    • Antipsychotica: Antipsychotica kunnen tics verminderen, maar kunnen wel veel bijwerkingen hebben.
    • Botuline-injecties: Botuline-injecties, wellicht bij veel mensen beter bekend als Botox, remmen de overdracht tussen een zenuw en een spier. Hierdoor kan een tic worden onderdrukt. Een botuline-injectie werkt maximaal drie maanden. Een nadeel van deze behandeling is dat er vaak op een andere plek een nieuwe tic ontstaat.
  • Experimentele behandelingen: Naast bovenstaande behandelingen zijn er ook nog behandelingen in de experimentele fase. Denk hierbij aan diepe hersenstimulatie (DBS), cannabis en zogenaamde neurofeedback.

Lees meer over Gilles de la Tourette