Gokken en mentale gezondheid

Als je gokt, neem je een risico met iets dat voor jou waarde heeft. Meestal gaat het om geld maar het kan ook iets anders zijn dat voor jou belangrijk is. Op deze pagina lees je wat gokken met je mentale gezondheid kan doen, wanneer het een probleem wordt en waar je terechtkan voor hulp of informatie.

Mensen gokken om verschillende redenen, zoals plezier hebben, even afleiding willen, moeilijke gevoelens dempen of ze hopen snel geld te winnen. Dat kan op het moment zelf prettig voelen, maar gokken kan ook voor grote problemen zorgen.

Vaak begin je met gokken omdat het je leuk lijkt om een spelletje te spelen, waarmee je misschien zelfs geld kan verdienen. Het geeft je afleiding, biedt spanning of juist ontspanning. Tijdens het gokken komt er dopamine vrij in je hersenen. Dopamine is belangrijk voor het beloningssysteem en zorgt ervoor dat mensen gemotiveerd raken om beloningen te ervaren, door bijvoorbeeld te gokken.

Na langere tijd kan je je door het gokken juist onrustig, somber, schuldig of gespannen gaan voelen. Sommige mensen krijgen last van angstklachten, depressieve gevoelens of slaapproblemen. Dit heeft te maken met een aantal dingen, bijvoorbeeld:

• Stress stapelt zich op. Als je veel gokt, kan je last krijgen van stress door bijvoorbeeld geldproblemen, het geheimhouden voor vrienden en familie, schaamte of ruzie. Langdurige stress kan het stresssysteem en hersengebieden die met emoties te maken hebben ontregelen. Hierdoor kan je sneller last krijgen van angst en somberheid.
• Gokken hangt vaak samen met andere psychische problemen. Bij gokproblemen komen bijvoorbeeld angst- en depressieve klachten en gebruik van alcohol of drugs vaak tegelijk voor. De combinatie kan klachten erger maken en stoppen met gokken moeilijker.

Gok je vaak, vind je het moeilijk om te stoppen, merk je dat het gokken grote invloed heeft op jezelf en op de mensen om je heen, en heb je hier last van voor een langere periode? Dan heb je misschien een gokverslaving. Hieronder noemen we belangrijke symptomen:

• Je hebt steeds meer geld nodig om dezelfde spanning te voelen.
• Je wordt rusteloos of prikkelbaar als je probeert te minderen of te stoppen.
• Je hebt meerdere pogingen gedaan om te stoppen of minderen, maar het lukt niet.
• Je denkt vaak aan gokken (plannen, herbeleven, manieren om geld te regelen).
• Je gokt vaak als je je rot, gestrest of somber voelt.
• Na verlies ga je vaak terug om je verlies “terug te winnen”.
• Je liegt tegen anderen om te verbergen hoeveel je gokt.
• Je brengt belangrijke dingen in gevaar of verliest ze (zoals relatie, baan, opleiding) door gokken.
• Je rekent op anderen om geldproblemen door gokken op te lossen.

Herken je je hierin? Professionele hulp kan je helpen. Alleen een professional kan een officiële diagnose stellen, ook weten ze vaak goed welke hulp jij nodig hebt. De eerste stap voor professionele hulp is naar je huisarts gaan.

Een gokverslaving ontstaat vaak langzaam. Vaak begin je uit nieuwsgierigheid of omdat anderen het ook doen en je gevraagd wordt mee te doen, bijvoorbeeld bij een sportwedstrijd of online. In het begin is gokken iets wat je af en toe doet voor je plezier. Na een tijdje kan gokken steeds gewoner worden. Je merkt dat je vaker speelt, bijvoorbeeld als je vrij bent of als je je verveelt. Zodra het gokken problemen geeft met geld, werk, school of relaties, wordt het risico groter dat je de controle verliest. Uiteindelijk kan het voelen alsof je niet meer zonder gokken kan.

Dat dit gebeurt, komt door meerdere dingen die elkaar beïnvloeden.

• Wat er in je hoofd gebeurt: Tijdens het gokken komt dopamine vrij in de hersenen. Dopamine speelt een belangrijke rol bij motivatie en maakt mensen gevoeliger voor beloningen. Je brein wil dat gevoel opnieuw ervaren, daardoor voel je de drang om weer te gokken. Bij spellen met snelle uitslagen, zoals online gokken of gokautomaten, gebeurt dit extra sterk.
• Hoe je je voelt: Sommige mensen gokken om stress, somberheid of spanning even niet te voelen. Gokken lijkt dan te helpen, maar die gevoelens komen vaak dan juist sterker terug, waardoor je weer opnieuw gaat gokken.  Je zit dan in een cirkel waar je moeilijk uitkomt.
• Invloed van je omgeving: Gokspellen zijn steeds makkelijker beschikbaar, vooral online. Reclames, vrienden die gokken of geldproblemen kunnen het moeilijk maken om te stoppen.

Zo kan gokken langzaam veranderen van iets wat leuk lijkt, in iets wat steeds meer invloed krijgt op je leven. Niet iedereen raakt verslaafd, maar hoe meer van deze dingen samenkomen, hoe groter het risico.

Te veel gokken kan grote gevolgen hebben, zoals:

• Geldproblemen: Je geeft meer geld uit dan je kan missen en kan schulden krijgen.
• Relatieproblemen: Er ontstaan spanningen of ruzies met partner, familie of vrienden.
• Psychische klachten: Schaamte, schuldgevoelens, eenzaamheid, stress, angst of depressieve gevoelens.
• Problemen op werk of school: Concentratieproblemen of slechter functioneren.
• Gezondheidsklachten: Slaapproblemen en uitputting.
• Problemen met regels en de wet: Bijvoorbeeld door fraude of diefstal om geld te krijgen om te gokken.

Stoppen met gokken is moeilijk, zeker als gokken een gewoonte of verslaving is geworden. De stappen hieronder kunnen helpen. Als je het gevoel hebt je gokgedrag niet meer onder controle te hebben, is het verstandig om professionele hulp te zoeken.

1. Erken dat gokken een probleem voor je is.
2. Breng in kaart wanneer en waarom je gokt (bijvoorbeeld wanneer je je salaris binnen hebt, bij stress, verveling, met vrienden, ’s avonds alleen).
3. Vermijd situaties die gokken uitlokken. Je kan beginnen met één duidelijke eerste stap (bijvoorbeeld accounts sluiten, apps verwijderen, stel limieten in).
4. Zorg voor genoeg afleiding. Zoek gezonde activiteiten die je helpen de drang voorbij te laten gaan, zoals wandelen, kletsen, sporten, muziek maken of een serie kijken.
5. Praat met iemand die je vertrouwt. Praten met anderen kan spannend zijn. Onze tips om te praten over hoe je je voelt helpen je hierbij.

Van een gokverslaving moet je herstellen. Tijdens je herstel werk je stap voor stap aan het doorbreken van gewoontes, het omgaan met triggers en het herstellen van vertrouwen in jezelf en in relaties. Bij herstellen heb je professionele hulp nodig. Ondersteuning van lotgenoten kan daarbij ook helpend zijn.

Het is verstandig om hulp te zoeken als:

• je het gevoel hebt dat je de controle verliest
• gokken invloed heeft op je geld, relaties of mentale gezondheid
• stoppen niet lukt, ook al wil je dat wel

Waar vind je hulp in Nederland?

• Huisarts en POH ggz: dit is meestal de eerste stap. De huisarts kan met je meedenken, onderzoeken wat er speelt en je doorverwijzen. Met een praktijkondersteuner ggz voer je gesprekken over je mentale gezondheid.
• Verslavingszorg: voor advies, behandeling of opname.
• MIND Hulplijn: We luisteren naar je verhaal en denken mee over passende hulp in jouw situatie. De hulplijn is gratis en anoniem en per telefoon, mail, chat of WhatsApp bereikbaar.
• Trimbos:biedt betrouwbare informatie over gokverslaving en het voorkomen ervan.
• Cruks: Hier kan je je aanmelden als je een gokstop wilt. Dit betekent dat je een tijdje niet online en in casino’s kan gokken.