Mantelzorg

Mantelzorg houdt in dat je langdurig zorgt voor een familielid, vriend of kennis. Je zorgt bijvoorbeeld voor iemand die een psychische of lichamelijke aandoening heeft. Een mantelzorger is geen beroepsmatige zorgverlener, maar geeft zorg aan iemand met wie hij of zij een persoonlijke band heeft.

Volgens het CBS ben je mantelzorger als je (onbetaalde) zorg geeft aan een familielid of bekende die voor een langere tijd ziek of gehandicapt is of hulp nodig heeft. Dit doe je minimaal voor 3 maanden óf minimaal 8 uur per week. Dingen die een mantelzorger vaak doet: 

• Persoonlijke verzorging: Helpen bij het wassen en aankleden. 
• Huishoudelijke taken: Het huis schoonmaken en opruimen, boodschappen doen en koken, kleding wassen. 
• Medische zorg: Medicijnen toedienen, afspraken maken met zorgverleners, in de gaten houden van symptomen. 
• Emotionele ondersteuning: Bieden van een luisterend oor, gezelschap houden en sociale activiteiten stimuleren. 
• Vervoer: Brengen naar afspraken. 
• Administratieve taken: Regelen van de geldzaken. 

Mantelzorg heeft veel voordelen voor degene die de hulp ontvangt. Bijvoorbeeld:

• je krijgt zorg van mensen die je dierbaar zijn
• je kunt (langer) in je eigen woning blijven wonen
• je hebt meer privacy
• de zorgkosten zijn lager

Voor de gever van mantelzorg is het effect ook vaak gunstig. Het geeft je vaak innerlijke rust, wanneer je de zorg voor een dierbare zo min mogelijk aan ‘vreemden’ overlaat.

Als ontvanger van de mantelzorg kun je:

• je te afhankelijk voelen van de mantelzorger
• het moeilijk vinden te zeggen dat je de mantelzorg anders wilt inrichten
• je bezwaard voelen door de tijd en aandacht die de mantelzorger je geeft

Voor jou als mantelzorger bestaat de kans dat:

• je langzaam steeds meer doet dan was afgesproken
• je sociale leven lijdt onder de tijd die je aan de mantelzorg besteedt
• de mantelzorg (te) zwaar wordt naast je werk
• de mantelzorg emotioneel en lichamelijk te belastend wordt

Het kan prettig zijn om voor een naaste te zorgen, tegelijkertijd kan het je ook veel stress opleveren. Veel mantelzorgers kampen met klachten van overbelasting. Stress is spanning of druk. Je lichaam wordt in staat van paraatheid gebracht: je polsslag versnelt, je spieren spannen zich aan en je ademhaling wordt sneller en dieper. Stress kan nuttig zijn: je kan hierdoor bijvoorbeeld alert reageren of je kan je goed concentreren. Blijft de stress aanhouden en neem je onvoldoende ruimte voor ontspanning, dan geef je jezelf niet de kans om te herstellen. Er ontstaat dan ongezonde stress. Je kan dan klachten krijgen zoals hoofdpijn, somberheid en maagklachten.

De volgende tips kunnen helpen je stress te verminderen als mantelzorger:

Tip 1: Balans tussen spanning en ontspanning

Zorg voor een goede balans tussen spanning en ontspanning. Soms kan je het gevoel hebben te worden opgeslokt door je mantelzorgtaken. Daarbij heb je ook je dagelijkse verplichtingen. Houd goed voor jezelf in de gaten dat je perioden van activiteit steeds weer afwisselt met perioden van rust. Hierbij is het belangrijk dat je niet steeds tot het uiterste gaat, maar op tijd rust neemt. Zorg ervoor dat je je activiteiten opdeelt in kleine, behapbare onderdelen en tank tussendoor goed bij. Op deze manier ga je niet over je grenzen heen en put je jezelf dus ook niet uit.

Ontspannen kun je op verschillende manieren: je kan ontspanningsoefeningen doen, yoga beoefenen, afspreken met vrienden, enzovoort. Neem de tijd om uit te vinden welke vorm van ontspanning bij jou past.

Tip 2: Leer te accepteren

Wanneer je niets kan veranderen aan een situatie is het belangrijk om te leren deze situatie te aanvaarden. Vechten tegen zaken in het leven die onvermijdelijk zijn leveren je irritatie en verdriet op en putten je uit. Door te leren accepteren zul je meer rust ervaren. Bovendien komt er weer ruimte vrij om met een heldere blik vooruit te kijken. Om te leren aanvaarden, kan je bijvoorbeeld meer lezen over mindfulness. Hierbij wordt onder meer ingegaan op het leren accepteren van gedachten en gevoelens zoals ze zijn, in plaats van dat je je gedachten en gevoelens onderdrukt of jezelf hiermee identificeert. Het is niet makkelijk om situaties te leren verdragen en het lukt dus ook niet altijd. Het kan zwaar zijn om te verdragen dat een situatie ten koste gaat van je eigen belangen of die van anderen.

Tip 3: Vind steun voor jezelf

Deel je gedachten en gevoelens met mensen in je omgeving die je vertrouwt. Het helpt je om je verhaal kwijt te kunnen en je gedachten op een rijtje te zetten. Voor persoonlijke adviezen en tips kan je ook bellen met de MIND Hulplijn. Als je meer steun nodig hebt, kan de MIND Hulplijn of je huisarts je ook helpen bij het vinden van passende hulp. Gesprekken met een psycholoog bijvoorbeeld kunnen je inzichten en handvatten bieden.

Wij hebben nog meer tips voor je die kunnen helpen. Vraag onze gratis extra informatie aan en ontvang de link direct in je mailbox.

• Lees meer over Mantelzorg bij MantelzorgNL, de landelijke vereniging die opkomt voor iedereen die zorgt voor een naaste.
• Op zoek naar lotgenoten en ervaringsdeskundigen? Kijk eens bij MIND Naasten Centraal.