Psychische hulp en therapie
Wat is psychische hulp?
Iedereen krijg in het leven te maken met uitdagingen, met blije gebeurtenissen, maar ook met verdriet en pijn. Meestal lukt het je om daar zelf of met hulp van familie en vrienden weer uit te komen. Maar soms stapelen de lasten zich op of blijf je langer last houden van klachten dan je gewend bent. Als je merkt dat het veel invloed heeft op je dagelijks leven, dan kan dat een reden zijn om op zoek te gaan naar psychische hulp.
Soorten psychische hulpverlening
Er zijn verschillende vormen van psychische hulp. Welke hulp geschikt voor je is, ligt aan welke klachten je hebt en hoeveel last je ervan hebt. Hulp kan in de vorm van praktische ondersteuning aan huis zijn tot een opname in een kliniek. In Nederland werken we volgens het stepped care-model. Bij het stepped care-model sluit de behandeling aan bij je klachten en kan het worden uitgebreid als dat nodig is.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
Voorbeelden van psychische hulp
Online zelfhulpmodules kunnen een eerste stap naar hulp zijn. Via internet zijn er voor verschillende klachten zelfhulpmodules te vinden die zijn ontwikkeld door ggz-instellingen. Deze zijn soms gratis of voor een kleine bijdrage te gebruiken. Ook zijn er e-health-modules waarin mensen onder begeleiding van een psycholoog een digitaal behandelingsprogramma kunnen doorlopen.
Voor laagdrempelige, persoonlijke hulp kan je terecht bij de praktijkondersteuner ggz (POH-ggz) van je huisarts of maatschappelijk werker. De POH-ggz ondersteunt mensen met lichte psychische klachten en werkt binnen de huisartsenpraktijk. Een maatschappelijk werker helpt bij psychosociale en praktische problemen. In veel gemeenten maakt maatschappelijk werk deel uit van het sociaal wijkteam. Beide vormen van hulp zijn gratis. Voor maatschappelijk werk kan je zelf een afspraak maken. Voor de POH-ggz is een verwijzing van je huisarts nodig.
Het kan zijn dat de huisarts op basis van jouw klachten en eventuele hulp in het verleden besluit dat een verwijzing naar de basis- of specialistische ggz meer passend is. Hiervoor is altijd een verwijsbrief van de huisarts nodig. Bij lichte tot matige klachten word je vaak verwezen naar de basis ggz en bij zwaardere en complexere problemen naar de specialistische ggz.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
Therapievormen: welke soorten therapie zijn er?
Crisisinterventie is de eerste opvang van mensen die in een acute geestelijke noodsituatie zijn geraakt. Ze kunnen een gevaar zijn voor zichzelf of voor hun omgeving. De crisisinterventie kan op zichzelf al voldoende oplossing bieden, maar is vaak een overgang naar 'gewone' hulpverlening.
Crisisinterventie is nodig, wanneer gevaar ontstaat door psychische problemen. Dit gevaar kan de betrokkene zelf treffen, zoals bij een dreigende zelfdoding. Het gevaar kan ook op anderen slaan, bijvoorbeeld wanneer iemand verward is en dreigt met agressie of geweld. Wachten tot bijvoorbeeld de huisarts weer spreekuur heeft, kan daardoor niet.
Een crisisinterventie kan onder andere nodig zijn bij depressies, angststoornissen en psychoses.
- Krachtig ingrijpen: Is er sprake van direct gevaar, dan probeert de hulpverlening zo snel mogelijk een oplossing te bieden. Soms is een snelle opname op een psychiatrische afdeling nodig. In andere gevallen is het genoeg dat de crisisdienst uit kan leggen wat er aan de hand is. Soms worden er medicatie aangeboden.
- Oog voor de cliënt: Omdat er bij een crisisinterventie acuut gevaar dreigt, nemen hulpverleners de leiding. Zij hakken knopen door en nemen beslissingen. Toch zijn zij zo terughoudend als mogelijk. Zodat er zo min mogelijk wordt ingegrepen in het normale leven van de betrokkene. De betrokkene wordt zoveel mogelijk regie op het eigen leven gelaten als binnen de situatie verantwoord is.
Electroconvulsie Therapie (ECT) is een behandeling voor ernstige depressies. Bij deze behandeling krijg je korte elektrische stroompjes door je hersenen. Dit helpt de hersencellen om beter samen te werken, waardoor je depressieve klachten minder kunnen worden of kunnen verdwijnen. ECT wordt vooral gebruikt als andere behandelingen niet werken. Wil je weten wanneer ECT wordt ingezet en wat de mogelijke bijwerkingen zijn? Lees dan verder op deze pagina.
Er wordt alleen gebruik gemaakt van ECT als andere behandelingen niet genoeg helpen. Voordat je ECT krijgt, worden eerst medicijnen en therapieën geprobeerd. Maar soms werken medicijnen en therapieën niet goed genoeg of hebben medicijnen te veel bijwerkingen. In sommige gevallen wordt er gelijk voor ECT gekozen. Dit gebeurt alleen als er een gevaarlijke situatie is, bijvoorbeeld wanneer iemand niet meer wil eten of drinken.
- Een psychiater voert de behandeling in het ziekenhuis uit. Voor de behandeling wordt goed uitgelegd wat de voor- en nadelen zijn, zowel aan jou als aan je naasten.
- Tijdens de behandeling worden plakkers (elektroden) op je hoofd geplaatst. Deze sturen elektrische stroompjes door je hersenen. Je voelt de stroom niet, omdat je van tevoren narcose en spierverslappers krijgt. De stroom veroorzaakt een reactie in je hersenen die lijkt op een epileptische aanval.
- Je krijgt meerdere behandelingen, meestal verspreid over enkele weken. Het is nog niet precies duidelijk waarom ECT goed werkt. Waarschijnlijk helpt het om bepaalde stoffen in je hersenen weer in balans te brengen. Bij mensen met depressie is deze balans vaak verstoord, waardoor ECT kan helpen.
Na een ECT-behandeling kan je last krijgen van hoofdpijn, misselijkheid, spierpijn, vergeetachtigheid en verwarring. Tijdens ECT-behandelingen kunnen er ook problemen met je geheugen ontstaan. Meestal herstelt je geheugen snel na het stoppen met de behandeling. Bij een klein deel van de mensen blijven deze problemen langer bestaan.
Meer lezen
- Wil je meer weten of electroconvulsie therapie voor jou een passende behandeling is. Neem dan contact op met je behandelaar of ga naar je huisarts.
- Kijk op ectinfo.nl voor meer informatie, een website speciaal tot stand gekomen met hulp van wetenschap én mensen die ECT hebben gehad en hun naasten.
- De Depressie Vereniging biedt supportgroepen, een depressielijn en een digitaal platform voor (naasten van) mensen met een depressie: Depressie Connect.
Gedragstherapie is een vorm van psychotherapie. Gedragstherapeuten gaan ervan uit dat ongewenst gedrag is aangeleerd en dus ook weer afgeleerd kan worden. Hierbij wordt gebruik gemaakt van eenvoudige leerprincipes. Hierdoor worden vaak snel resultaten geboekt.
Gedragstherapie begint bij het bekijken van de wisselwerking tussen jou en je omgeving. Het uitgangspunt is namelijk dat gedrag wordt bepaald door de gevolgen die het heeft. Psychische aandoeningen worden daarbij gezien als de uitkomst van een negatieve spiraal. Door goed te bestuderen hoe die spiraal eruit ziet, kan het lukken de weg naar boven weer te vinden.
Dit kan onderdeel zijn van gedragstherapie:
- Verheldering: De psychotherapeut maakt samen met jou duidelijk hoe de negatieve spiraal eruit ziet. Ook wordt uitgelegd hoe de spiraal doorbroken kan worden. Bijvoorbeeld bij, somberheid: Somberheid leidt tot passiviteit, en passiviteit leidt tot een gemis aan positieve ervaringen. En dat gemis leidt tot somberheid.
- Zelfobservatie: Door het bijhouden van een dagboekje kun je inzicht krijgen in het gedrag dat eventueel een bijdrage levert aan de somberheid. Dit bestuderen van jezelf is de start van het bedenken van betere alternatieven.
- Inventarisatie: Je moet zorgvuldig in kaart brengen welke dingen wel energie geven. Dit geeft aanknopingspunten om positief werkende dingen vaker te ondernemen.
- Training sociale vaardigheden: Een vlakke stem, afhangende schouders, een naar de grond gerichte blik zijn allemaal kenmerkend voor depressies. Je geeft onbedoeld ook het signaal aan anderen dat alles oninteressant is. Dit kan ertoe leiden dat anderen zich terugtrekken. Deze isolatie is te voorkomen door mensen te helpen meer positieve signalen uit te zenden.
Gedragstherapie wordt onder andere ingezet bij:
- Depressie: De gedragstherapie bij depressies is erop gericht de negatieve keten van oorzaak en gevolg te doorbreken. De therapeut leert je weer actief te worden en op een gezonde manier voor jezelf te zorgen.
- Angststoornis: Gedragstherapie is erop gericht deze cirkel te doorbreken en angst af te leren. Bijvoorbeeld bij een spinnenfobie. De spin wordt niet ontweken, maar juist benaderd. Door de nabijheid van de spin te combineren met ontspanning, lukt het je te ervaren dat de spin niets doet. Je leert zo dat de angst onnodig is. Deze manier van aanpakken blijkt goede resultaten op te leveren bij uiteenlopende angststoornissen.
Interpersoonlijke psychotherapie (IPT) is een korte behandeling die je helpt om je beter te voelen door naar je relaties met anderen te kijken. De therapie richt zich op hoe je omgaat met andere mensen, zoals je familie, vrienden en collega's.
IPT is vooral geschikt als je een (lichte) depressie of stemmingsklachten hebt. Als je problemen hebt met de mensen om je heen of er zijn veranderingen in relaties, kan dat psychische klachten uitlokken. Bijvoorbeeld als je ruzie hebt waar je maar niet uitkomt, je relatie met een ander verandert of als je je vaak eenzaam voelt.
In een aantal gesprekken bespreek je met je therapeut welke problemen je hebt in je huidige relaties en situaties.
- Conflict: Heb je ruzies met belangrijke personen?
- Tekort aan sociale contacten: Heb je genoeg sociale vaardigheden om goed met anderen om te gaan?
- Rolverandering: Heb je last van uitdagingen die horen bij een nieuwe levensfase?
- Rouw: Is er sprake van verlies of rouw?
De therapeut legt je uit wat een depressie is en welke problemen daarbij horen. Samen met je therapeut zoek je naar concrete oplossingen voor je huidige problemen. Dit helpt je om weer op de goede weg te komen. Misschien zijn niet alle problemen aan het einde van de therapie opgelost, maar je leert om zelf verder te gaan en je beter te voelen, ook in je relaties.
Meer lezen
- Heb je last van depressieve gevoelens en ben je op zoek naar hulp? Neem contact op met je huisarts.
- Heeft iemand in je omgeving last van depressieve klachten en wil je weten wat jij kan doen? Neem dan gratis contact op met de hulpverleners van de MIND Hulplijn.
- De Depressie Vereniging biedt supportgroepen, een depressielijn en een digitaal platform voor (naasten van) mensen met een depressie: Depressie Connect.
Bij Rationeel-Emotieve Therapie (RET) ligt de nadruk op je gedachten en overtuigingen. Het uitgangspunt bij deze therapievorm is dat niet een gebeurtenis zelf, maar de interpretatie van de gebeurtenis oorzaak is van psychische problemen.
Bij RET-therapie zal de therapeut je helpen bij het opsporen van negatieve, irrationele gedachten. Door te leren om deze te vervangen door rationele gedachten, is het mogelijk om een meer realistische kijk op jezelf en de omgeving te krijgen.
RET is een vorm van cognitieve gedragstherapie.
Systeemtherapie is een vorm van psychotherapie waarbij niet in de eerste plaats gekeken wordt naar individuele klachten.
Het uitgangspunt van de systeem of gezinstherapie is dat iemands klachten samenhangen met de manier waarop gezinsleden met elkaar omgaan. In de systeemtherapie worden verkeerde onderlinge betrekkingen aangepakt. Daardoor gaan mensen zich beter voelen.
De stoornis van een individu is volgens systeemtherapeuten het gevolg van moeilijkheden in het gezin (dat wil zeggen het systeem). Het is bijvoorbeeld mogelijk dat de gezinsleden ieder te veel hun eigen weg gaan. Mensen kunnen zich dan verloren voelen, omdat ze langs elkaar heen leven. Het kan dan helpen mensen aan te moedigen hun onderlinge betrokkenheid meer te tonen.
Een ander voorbeeld is dat gezinsleden als het ware verstikt worden, doordat zij te dicht op elkaar zitten. Een moeder geeft haar zoon misschien een schuldgevoel als hij dingen voor zichzelf doet. Het doel van de systeemtherapie is dan ervoor zorgen dat de gezinsverhoudingen weer in evenwicht worden gebracht. Het gevolg moet zijn dat de psychische klachten van het individu verdwijnen.
Contact met een hulpverlener
Wil je advies over psychische hulpverlening? Neem (anoniem) contact op met de MIND Hulplijn. Je kan bellen, chatten, WhatsAppen of mailen met een van onze hulpverleners. Zij denken met je mee en verwijzen je, als het nodig is, door naar passende hulp.
