Rijangst
Wat is rijangst?
Mensen met rijangst zijn bang om auto te rijden. Ze zitten met een zeer gespannen of angstig gevoel achter het stuur of vermijden autorijden helemaal. Naar schatting een half tot één miljoen Nederlanders hebben wel een rijbewijs, maar maken hier geen gebruik van. Vrouwen hebben vaker last van rijangst dan mannen.
Wanneer je last hebt van rijangst, kan er sprake zijn van een specifieke fobie. Rijangst kan ook samengaan met een paniekstoornis. Rijangst kan zich uiten in specifieke situaties, zoals op de snelweg, filerijden, rijden door tunnels, of rijden langs het water. In deze gevallen rijd je vaak nog wel auto, maar vermijd je de situatie waar je bang voor bent. Rijangst kan zich ook algemeen voordoen: de angst is dan niet gebonden aan een specifieke situatie. Mensen die hier last van hebben, rijden vaak helemaal geen auto meer.
Kenmerken van rijangst
De symptomen bij rijangst kunnen variëren, afhankelijk van de ernst van je rijangst. Tijdens een angst- of paniekaanval zijn dit de lichamelijke klachten die het meest voorkomen:
- hartkloppingen
- pijn of een beklemd gevoel op je borst (sommige mensen denken dat ze een hartaanval krijgen)
- zweten
- ademnood of het gevoel hebben dat je stikt
- duizeligheid of het gevoel hebben flauw te vallen
- trillen
- misselijkheid en diarree
- een doof gevoel of tintelingen in je armen en benen
- een gevoel van onwerkelijkheid, alsof je naar een film kijkt
- angst om de controle te verliezen
- snel en hijgend ademen, tintelingen in je lichaam, prikkels rondom de mond (hyperventilatie)
Deze symptomen kun je ervaren wanneer je achter het stuur zit, maar ook wanneer je alleen aan autorijden denkt.
Wat gebeurt er als je rijangst hebt?
Wanneer je ergens angst voor hebt, raak je in een vicieuze cirkel. Je gaat hetgeen waar je angstig van raakt vermijden. Maar het gevolg hiervan is dat je angst niet minder wordt, sterker nog, waarschijnlijk word je zelfs angstiger. Dit leidt weer tot meer vermijding. Het is belangrijk deze vicieuze cirkel te doorbreken.
Hoe ontstaat een rijangst?
Rijangst kan heel diverse oorzaken hebben. Het kan ook zijn dat er sprake is van een samenspel van factoren zoals hieronder beschreven.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
Sommige mensen behalen hun rijbewijs, maar rijden vervolgens weinig. Dit kan komen doordat je geen auto voorhanden hebt, of omdat iemand anders meestal achter het stuur zit. Wanneer je vervolgens wel weer een auto bestuurt, vraag je je af of je het wel goed doet, waardoor je je onzeker voelt. Hierdoor ga je opzien tegen het rijden. Misschien rijd je op den duur zelfs helemaal niet meer.
Het meemaken van een aanrijding of verkeersongeluk kan ervoor zorgen dat je rijangst ontwikkelt. Het maakt niet uit of je de auto zelf bestuurde, inzittende was of toeschouwer was van het ongeluk. Een dergelijke gebeurtenis kan ervoor zorgen dat je een verhoogde spanning tijdens het rijden gaat ervaren. Of dat je erg gefocust bent op wat je zou kunnen overkomen wanneer je een auto bestuurt.
Een ingrijpende gebeurtenis zoals een lange periode van ziekte, een zwangerschap of het verlies van een dierbare kan ervoor zorgen dat je hierna met een ander gevoel een auto bestuurt.
Wanneer je een langere periode veel stress ervaart, kan dit een aanleiding zijn voor het ontwikkelen van rijangst. Stress geeft lichamelijke en psychische klachten, zoals hartkloppingen, zweten, vermoeidheid, prikkelbaarheid en een verminderd zelfvertrouwen. Als je dit tijdens het rijden ook ervaart, kan dit je het gevoel geven dat je de controle verliest.
Wanneer je een angststoornis hebt, kan het zijn dat je ook angstige gevoelens ervaart tijdens het rijden. Bijvoorbeeld wanneer je last hebt van angst in afgesloten ruimten (claustrofobie) of angst om over te geven (emetofobie). Ook als je om wat voor reden dan ook een keer een paniekaanval hebt gehad achter het stuur, kan dit ervoor zorgen dat je bang bent dat dit nog een keer gaat gebeuren. En dat je hierdoor met een zeer onprettig gevoel achter het stuur zit, of het rijden helemaal gaat vermijden.
Hoe overwin je rijangst?
Rijlessen nemen
Bij een milde vorm van rijangst kan het volgen van een aantal rijlessen nuttig zijn. Je richt je dan op het oefenen van de vaardigheden die komen kijken bij autorijden. Je ervaart dat je deze vaardigheden goed onder de knie hebt, waardoor de angst vermindert. In Nederland zijn rijinstructeurs die gespecialiseerd zijn in het geven van lessen bij rijangst.
Exposure therapie
Wanneer je last hebt van een ernstige vorm van rijangst, is het belangrijk om een behandeling te kiezen die zich in de eerste plaats richt op de angst. Je wordt dan behandeld door een psycholoog die zich gespecialiseerd heeft in (rij)angst. Een bewezen effectieve behandelmethode bij angst is 'exposure'. Dit betekent dat je je onder begeleiding van de psycholoog blootstelt aan de voor jou beangstigende situatie. Dit kan in het echt, maar ook in je verbeelding. Door het gestructureerd, regelmatig en lang genoeg toepassen van exposure neemt de angst af.
Ondersteuning bij angst om te rijden
Naast exposure kan de behandeling zich ook richten op het veranderen van jouw gedachten over autorijden. Soms kunnen ontspannings- en ademhalingstechnieken nuttig zijn. Of wil je minder angst in je lichaam voelen, kom in beweging.
Meer weten over angststoornissen
- Heb je behoefte aan persoonlijke hulp of advies over jouw angststoornis of die van een naaste? Neem gratis en anoniem contact op met de hulpverleners van de MIND Hulplijn.
- Ben je op zoek naar ontmoeting, kennisdeling en belangenbehartiging dat bijdraagt aan herstel van mensen met overmatige angst? Kijk bij ADF stichting (angst, dwang en fobie).
- Algemene tips bij een angststoornis
- Tips voor naasten van iemand met een angststoornis
