Seksverslaving
Veel zin in seks hebben is niet verkeerd en hoeft geen probleem te zijn. Sommige mensen denken vaker aan seks of hebben dagelijks zin. Dat is normaal en verschilt per persoon. Pas als je merkt dat je de controle verliest en dat je seksuele gedrag problemen veroorzaakt in je leven, kan er sprake zijn van een seksverslaving. Op deze pagina lees je hoe je herkent dat seksueel gedrag een probleem is, tips om controle terug te pakken en waar je hulp kan vinden.
Wat is een seksverslaving?
Bij een seksverslaving kan je verslaafd zijn aan seksuele handelingen, denk aan vingeren, aftrekken, pijpen, beffen, geslachtsgemeenschap of masturberen of het kijken naar porno. Hoewel een seksverslaving geen vaste definitie heeft in de wetenschap, komen veel symptomen overeen met de diagnose dwangmatig seksueel gedrag.
Wil je meer weten over seks, seksualiteit of andere problemen rondom seks? Hier vind je alle informatie over seks en mentale gezondheid.
Wanneer kan seksueel gedrag een probleem worden?
Het is soms lastig om te bepalen waar de grens ligt. Het verschilt per persoon en per relatie wat ‘normaal’ voelt. Toch zijn er signalen die kunnen wijzen op een seksverslaving, vooral als je dit patroon langere tijd blijft ervaren (bijvoorbeeld maanden):
- Je merkt dat je je seksuele gedrag niet goed kan beheersen.
- Je hebt meerdere pogingen om te stoppen of te minderen, maar dit lukt niet.
- Je seksuele gedrag heeft negatieve gevolgen voor je dagelijks leven, bijvoorbeeld voor de relaties met de mensen om je heen.
- Je blijft doorgaan, ook als het problemen veroorzaakt, bijvoorbeeld met je werk.
- Seks of porno wordt steeds belangrijker. Je plaatst het boven andere belangrijke dingen.
- Je neemt risico’s, bijvoorbeeld door onveilig seksueel gedrag of je houdt geen rekening met de kans om betrapt te worden.
- Je gebruikt seks om om te gaan met stress, somberheid, spanning of een leeg gevoel.
- Je stemming wisselt sterk, bijvoorbeeld tussen spanning, opluchting en schuldgevoel.
- Je verwaarloost werk, studie, relaties of zelfzorg door je seksuele gedrag.
Waardoor kan een seksverslaving ontstaan?
Seks is meestal een prettige en ontspannende activiteit. Voor de meeste mensen blijft dat ook zo. Bij sommige mensen kan seks of porno langzaam een steeds grotere rol in hun leven gaan spelen. Dat gebeurt niet zomaar. Meestal komt het door verschillende oorzaken die samenkomen.
- Hoe je brein werkt: Seks en seksuele prikkels zorgen voor activatie in het beloningssysteem in je brein. Sommige mensen zijn daar gevoeliger voor. Zij voelen die beloning sterker en voelen meer drang om dit gevoel opnieuw te ervaren, ook als ze eigenlijk willen stoppen.
- Hoe je je voelt: Als je veel stress hebt, je somber voelt, onrust ervaart of moeite hebt met emoties, kan seks helpen om daar even niet mee bezig te zijn. Het kan tijdelijk spanning verminderen, maar de onderliggende gevoelens verdwijnen meestal niet.
- Je relaties: Ervaringen met onveilige relaties, moeite met vertrouwen of intimiteit, of seksueel grensoverschrijdende ervaringen kunnen meespelen. Seks kan dan een manier worden om verbondenheid of bevestiging te voelen of controle te ervaren.
- Je omgeving: Seksuele prikkels, zoals online porno, zijn altijd en overal beschikbaar. Als er weinig ruimte is om open over seksualiteit te praten of als je weinig steun ervaart, kan dat het moeilijker maken om grenzen te stellen.
Een seksverslaving kan zich langzaam ontwikkelen en het kan steeds lastiger worden om weer controle over je gedrag te krijgen. Dit betekent niet dat je zwak bent of faalt, maar dat je vast bent komen te zitten in een patroon waar je hulp bij kan helpen.
Gevolgen van een seksverslaving
Welke gevolgen je ervaart van een seksverslaving verschilt per persoon. Hieronder noemen we veel voorkomende voorbeelden op verschillende gebieden in het leven.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
- Je ervaart spanningen in relaties of verliest contact met een partner, familie of vrienden.
- Je krijgt problemen op je werk of met je studie.
- Je maakt je zorgen over geld, bijvoorbeeld omdat je veel uitgeeft aan seks of porno.
- Soms krijg je te maken met juridische problemen, bijvoorbeeld bij grensoverschrijdend gedrag.
- Je hebt last van schaamte en schuldgevoelens.
- Je voelt je leeg of eenzaam.
- Je voelt je afgevlakt of emotioneel minder gevoelig.
- Je hebt moeite met intimiteit.
- Je voelt je eigen grenzen minder goed aan.
- Je voelt je niet op je gemak als je alleen bent.
- Je hebt een grotere kans op soa’s.
- Je verwaarloost je gezondheid.
- Soms kan je jezelf pijn doen (bijvoorbeeld door zelfbeschadiging).
Hoe krijg je weer controle?
Heb je het idee dat jouw seksuele gedrag problemen geeft? Dan kan het fijn zijn om ermee aan de slag te gaan. Deze tips kunnen je helpen:
- Sta stil bij momenten waarop de drang opkomt: Probeer te merken wanneer je behoefte aan seks of porno sterker wordt. Is dat bij stress, verveling, je eenzaam voelen of juist aan het einde van de dag? Door dit op te merken, krijg je meer inzicht in je patroon.
- Vraag jezelf af wat je op dat moment nodig hebt: Achter de drang zit vaak een andere behoefte, zoals rust, afleiding, nabijheid of ontlading. Door jezelf die vraag te stellen, kan je soms kiezen voor iets anders dat ook helpt.
- Zoek andere manieren om spanning kwijt te raken: Seks is vaak een snelle manier om spanning te verminderen. Het kan helpen om daarnaast andere manieren te ontdekken die bij jou passen, zoals sporten, douchen, ademhalen, muziek luisteren of even naar buiten gaan.
- Praat erover met iemand die je vertrouwt: Praten met een partner, vriend of familielid kan opluchten en helpen om minder vast te zitten in schaamte of geheimen. Praten over je gevoelens kan moeilijk zijn. Vraag onze gratis tips hierover aan.
- Wees mild voor jezelf: Veranderen kost tijd. Het is normaal als dit niet in één keer lukt. Door kleine stappen te zetten en jezelf niet te veroordelen, houd je het beter vol. Elke poging geeft je meer inzicht in wat wel en niet werkt voor jou.
Wanneer moet je hulp zoeken en waar vind je hulp?
Zoek hulp als je het gevoel hebt de controle kwijt te raken, je seksuele gedrag problemen geeft of je al meerdere pogingen hebt gedaan om te veranderen zonder resultaat. Veel mensen twijfelen lang voordat ze hulp zoeken, maar weet dat je terecht kan bij:
- Je huisarts of POH-GGZ kan je eerste vragen beantwoorden, problemen inschatten en zo nodig verwijzen naar specialistische hulp.
- Een psycholoog, seksuoloog of relatietherapeut biedt gesprekken en behandelingen.
- Bij lotgenotencontact kan je praten met anderen die tegen dezelfde problemen aanlopen, zoals SLAA (Sex and Love Addicts Anonymous). Kijk in de MIND Atlas voor groepen bij jou in de buurt.
Ook kan je anoniem en gratis contact opnemen met de MIND Hulplijn. Zij denken met je mee, luisteren zonder oordeel en helpen je bij het vinden van passende ondersteuning als dat nodig is. Dat kan via telefoon, chat, WhatsApp of mail.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
Veelgestelde vragen over seksverslaving
Als iemand in je omgeving geen controle meer heeft over diens seksueel gedrag, kan dat veel oproepen: zorgen, schaamte, boosheid of machteloosheid. Toch kan jouw steun veel verschil maken. Vraag onze extra online informatie aan voor naasten van iemand met een verslaving. Daarin geven we je niet alleen tips in hoe jij je naaste het beste kan steunen, maar ook hoe je goed voor jezelf zorgt.
Wil je jouw persoonlijke situatie bespreken met een professional? Neem dan gratis en anoniem contact op met de MIND Hulplijn.
Elke dag zin in seks hebben kan verschillende oorzaken hebben en is op zichzelf geen probleem. Seksueel verlangen verschilt per persoon en kan ook over tijd veranderen.
Je seksuele verlangen wordt beïnvloed door meerdere dingen die samenkomen, zoals een combinatie van hormonen, lichamelijke prikkels, gedachten, emoties en omstandigheden. Daarom kan zin in seks toenemen als je ontspannen bent, je goed voelt of je veilig en verbonden voelt met iemand.
Ook stress kan invloed hebben. Bij sommige mensen zorgt stress juist voor minder zin in seks, bij anderen voor meer. Seks kan dan helpen om spanning kwijt te raken. Verliefdheid, nieuwsgierigheid en genieten van seks kunnen je verlangen ook versterken.
Daarnaast zijn sommige mensen gevoeliger voor seksuele prikkels. Dat betekent dat je sneller zin krijgt of vaker aan seks denkt. Dat is normaal en zegt niets over of er iets mis is.
Nee. Verschil in seksuele behoefte komt veel voor in relaties. Het betekent niet dat er iets mis is met jou of met je partner. Problemen ontstaan vooral wanneer je je afgewezen voelt, je jezelf dwingt je behoeften te onderdrukken of seks een bron van spanning, schuld of ruzie wordt.
Open praten, samen zoeken naar wat voor jullie werkt en soms begeleiding kan helpen.
Hyperseksualiteit beschrijft vooral dat je veel zin in seks hebt of vaak met seks bezig bent. Dat kan voor sommige mensen prettig zijn en hoeft geen probleem te zijn, zolang je zelf de regie houdt en het geen negatieve gevolgen heeft.
Dwangmatig seksueel gedrag gaat niet over hoeveel seks je hebt, maar over controleverlies. Je blijft seksuele dingen doen, ook als je dat eigenlijk niet wilt en als het problemen veroorzaakt in je leven. Hiermee stoppen of minderen lukt dan moeilijk.
Deze pagina is inhoudelijk tot stand gekomen met de hulp van Nora de Bode, PhD kandidaat Neuroscience of Addiction Lab, Erasmus Universiteit Rotterdam.
