Wachttijden en wachtlijsten in de ggz
MIND is de petitie: ‘Weg met de wachtlijsten: hulp kan niet wachten’ gestart. Meer dan 90.000 mensen staan op de ggz-wachtlijsten volgens de rapportage van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa, 2025). Het is onacceptabel dat zoveel mensen maanden, zo niet jarenlang moeten wachten op noodzakelijke zorg. Ondertussen neemt zowel de vraag naar zorg als de ernst steeds meer toe. Lees hier waarom wij een petitie zijn gestart en het hard nodig is dat de politiek in actie komt.
Urgentie hoger dan ooit
De mentale gezondheid van Nederland staat enorm onder druk:
- Bijna de helft (48,4%) van de volwassenen heeft of krijgt een psychische aandoening (Trimbos). Steeds meer mensen hebben psychische klachten zoals stress, angst en somberheid.
- Zelfdoding is de meest voorkomende doodsoorzaak bij jongeren onder de 30 jaar (CBS, 2024).
- Werkgevers melden historisch hoge uitval door psychische klachten (ArboNed).
- Mensen met (ernstige) psychische problemen een veel grotere kans op armoede en ongelijke behandeling in vergelijking met de algehele bevolking (Wahlbeck et al., 2017).
- Volgens de rapportage van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) van 11 februari 2025 wachten ruim meer dan 90.000 mensen op geestelijke gezondheidszorg. Hiervan wachten 62.598 mensen langer dan de maximale toegestane wachttijd van 14 weken (treeknorm). Mensen waarvan zeker de helft kampt met ernstige en complexe aandoeningen, zoals eetstoornissen, trauma en persoonlijkheidsstoornissen.
De wachtlijsten in de ggz zijn zo lang, dat ik me niet eens mag aanmelden
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
In Nederland hebben aanbieders en verzekeraars streefnormen afgesproken, waarbinnen verzekerden de zorg (waarop zij recht hebben) dienen te krijgen. Dit is vastgelegd in de ‘Treeknormen’. Volgens deze normen moet iemand binnen maximaal 4 weken een intake krijgen en vervolgens binnen maximaal 10 weken een eerste behandelgesprek. In totaal komt dit neer op maximaal 14 weken wachten.
Schrijnend voorbeeld van falend zorgstelsel
Anouk is één van de 90.000 mensen die wachten op zorg. Soms maanden. Soms jaren. Soms zelfs wachten om op een wachtlijst geplaatst te mogen worden. Dit kan niet langer zo. Het (nieuwe) kabinet moet nú ingrijpen: geef ggz en mentale gezondheid grote prioriteit in het regeerakkoord. Met de petitie ‘Weg met de wachtlijsten: hulp kan niet wachten’ roepen wij op tot directe investeringen in een mentaal gezond Nederland.
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
In de petitie stellen wij de volgende eisen aan de politiek:
Psychische problematiek staat niet los van iemands leefomstandigheden. De overheid maakt te weinig gebruik van de mogelijkheden om mentale gezondheid te verbeteren via beleid buiten de zorg, zoals armoedebeleid, inkomensondersteuning, schuldenaanpak, regulering van alcohol en sociale media, en preventief jeugdbeleid*. Een brede aanpak zorgt ervoor dat minder mensen een beroep op ggz hoeven te doen, wat een positief effect heeft op de wachtlijsten.
*Bron: Uit balans (2025). Interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) Mentale gezondheid en ggz
De mentale gezondheid van kinderen en jongeren is één van de grootste zorgen. Hier valt de grootste maatschappelijke winst te behalen. Psychische problemen ontstaan meestal vóór het 25ste levensjaar. Te late of ontbrekende ondersteuning op jonge leeftijd leidt niet alleen tot ernstigere klachten, maar ook tot langdurige, meer intensieve zorg- en ondersteuningstrajecten en maatschappelijke uitval later in het leven. Daarom is een sterkere focus op preventie, weerbaarheid en vroegsignalering nodig (IBO, 2025).
In elke gemeente moeten plekken zijn waar mensen makkelijk binnenlopen of online steun krijgen. Denk aan laagdrempelige steunpunten zoals zelfregie- en herstelcentra, inloophuizen of online groepen. Iedereen moet ergens terechtkunnen – zonder verwijzing, zonder wachttijd. Zorg dat mensen naast klinisch herstel ook kunnen werken aan persoonlijk en maatschappelijk herstel. Passende hulp kan ook buiten de ggz.
Eerder riep MIND, samen met de Nederlandse ggz, NVvP en het NIP, de zorgverzekeraars op om meer ggz in te kopen om aan de vraag te voldoen en hun zorgplicht na te komen. De overheid riepen wij op om voldoende behandelplekken te borgen door goede triage en financiering van het verkennend gesprek en door meer te investeren in het behouden en opleiden van ggz-professionals.
Wanneer mensen direct op de juiste plek goed geholpen worden, gaan mensen niet rondzwerven van wachtlijst naar wachtlijst. Dit betekent dat de investering gericht moet worden ingezet, zodat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. Op dit moment is er teveel licht aanbod, maar te weinig hoogspecialistisch aanbod voor mensen met complexe problematiek.
Zorg is geen verdienmodel. Het huidige stelsel schiet tekort op diverse fronten waar het gaat om ernstige en complexe psychische problematiek. De aanpassingen binnen het huidige stelsel zijn onvoldoende: een fundamentele hervorming is noodzakelijk om de problemen daadwerkelijk te kunnen oplossen (IBO, 2025). Zonder structurele hervormingen en echte keuzes blijven wachttijden oplopen en vallen juist de meest kwetsbare mensen tussen wal en schip. Daarom sluiten wij ons aan bij het IBO-advies:
- Herzie de inkoop van zorg voor mensen met ernstige psychische aandoeningen en neem de concurrentie hierin weg. De binnenkort te starten staatscommissie Herziening Zorgstelsel moet uitdrukkelijk de opdracht meekrijgen om te onderzoeken welke stelselwijziging het beste werkt voor mensen die ggz nodig hebben.
Bron: Uit balans (2025). Interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) Mentale gezondheid en ggz. Lees hier de recente MIND oproep aan de formatie: MIND vraagt kabinetsinformateur om aan te sturen op stevige keuzes.
Terwijl partijen blijven onderhandelen, worden de problemen alleen maar groter. De mentale ongezondheid van onze samenleving en de ontoegankelijkheid van ggz vragen om nú in te grijpen.
Help mee en teken de petitie
Wij eisen actie van de formerende partijen en het nieuwe kabinet: zorg dat mensen tijdig de juiste hulp krijgen. Daarvoor hebben we jou nodig! Teken de petitie nu: WEG MET DE WACHTLIJSTEN!
Er zijn geen resultaten gevonden. Controleer de spelling of probeer een andere zoekterm.
Acties belangenbehartiging
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen en kabinetsformatie zijn de wachtlijsten een onderwerp waarop wij actief zijn met onder andere onze campagne "Dit moet anders! Stem voor mentale gezondheid".
In deze inbreng pleit MIND voor: Iedereen moet kunnen rekenen op een samenleving waarin mentale gezondheid op álle beleidsterreinen wordt meegenomen. Niet alleen om wachtlijsten aan te pakken, maar ook om te zorgen voor voldoende en passende woningen, een inclusieve arbeidsmarkt en psychische veiligheid in het onderwijs. Daarom stelt MIND o.a. voor:
- Steun initiatieven zoals Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM)
- Doorbreek het stigma en bouw een samenleving waarin iedereen zichzelf mag zijn, en op zijn eigen manier zijn bijdrage kan leveren aan de maatschappij.
De belangenbehartigers MIND, de Nederlandse ggz, NVvP en het NIP willen actie: van de zorgverzekeraars door meer zorginkoop en van de overheid door het borgen van voldoende behandelplekken, door goede triage en financiering van het verkennend gesprek en door meer te investeren in het behouden en opleiden van ggz-professionals.
Op 16 januari 2024 werd de MIND petitie ‘Niemand mag onnodig psychisch lijden’ met 16.579 handtekeningen aangeboden aan de Tweede Kamer.
Beluister het interview met Simone Melis, adjunct-directeur van MIND: Vroeg! - Beluister 16-01 Niemand mag onnodig psychisch lijden | Podcasts | NPO Radio 1.
Regionale cliënten- en familieorganisaties en cliëntenraden vragen middels de collectieve belangenbehartiging ook al jaren aandacht voor de te lange wachtlijsten in hun gemeente of instelling. Zij werken vanuit ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid en zitten om tafel met instellingen, gemeenten en zorgverzekeraars. MIND ondersteunt deze organisaties in de versterking van hun medezeggenschap.
Teken de petitie NU
Laat van je horen. Voor jezelf. Voor je kind. Voor je buurvrouw. Voor de duizenden medemensen die wachten op hulp. Teken de petitie nu: WEG MET DE WACHTLIJSTEN!
