PTSS

• Bij herbeleving lijkt het alsof je de traumatische gebeurtenis opnieuw meemaakt. Je ziet, ruikt, hoort, proeft en voelt alles weer zoals toen het gebeurde.
• Je hebt nachtmerries en slaapt onrustig.
• Je hebt herinneringen aan de gebeurtenis die steeds weer terugkomen.
• Wanneer je aan de gebeurtenis denkt, krijg je hartkloppingen, ga je trillen en zweten en kan je niet goed meer ademhalen. Je voelt je verlamd van angst.

• Bij vermijding ga je alles uit de weg wat aan de traumatische gebeurtenis doet denken. Zo bescherm je jezelf tegen de heftige emoties. Je ‘vergeet’ de hele gebeurtenis of bepaalde momenten eruit.
• Je voelt soms helemaal niets meer en doet alles op de automatische piloot.
• Je ontkent wat er is gebeurd en vlucht ervoor weg door bijvoorbeeld keihard te werken of veel te drinken.
• Je wilt niet praten over wat er is gebeurd en sluit je af voor de mensen om je heen.

• Je voelt je voortdurend gespannen en opgefokt.
• Je verliest snel je geduld en bent snel boos.
• Je hebt last van plotselinge huilbuien.
• Je schrikt snel en bent overgevoelig voor elke onverwachte situatie of gebeurtenis.
• Je zoekt gevaarlijke situaties op; je gaat bijvoorbeeld veel te hard rijden.
• Je gebruikt verdovende middelen zoals drugs en alcohol.
• Je bent somber, vindt niets leuk of interessant.
• Je voelt je schuldig aan het gebeurde en maakt jezelf verwijten: ‘Dan had ik maar niet…’
• Je voelt je minderwaardig.
• Je kan je slecht concentreren.
• Je bent doodmoe, maar kan toch moeilijk inslapen of doorslapen.

• Je krijgt hartkloppingen.
• Je begint met trillen.
• Je begint te zweten.
• Je krijgt ademhalingsproblemen.
• Je voelt je verlamd van angst.

Of je PTSS krijgt, hangt af van:

• de soort gebeurtenis
• hoe erg die was
• hoe lang die duurde
• en hoe machteloos en bang je je voelde.

Schokkende ervaringen die je alleen meemaakt, zoals een verkrachting of een overval, blijken vaak moeilijker te verwerken dan gebeurtenissen waarbij veel mensen betrokken zijn, zoals een vliegramp. Ook maakt het uit of de gebeurtenis één keer plaatsvond of vaker terugkeerde. Voorbeelden van eenmalige trauma’s zijn een auto-ongeluk, een inbraak of de plotselinge dood van een geliefde. Ervaringen die vaker voorkomen of langdurig zijn, zoals incest, mishandeling of oorlogservaringen, zijn vaak extra zwaar.

Tegelijk is het belangrijk om te weten dat dit geen rekensommetje is. Ook een gebeurtenis die “minder zwaar” lijkt, kan toch diepe sporen achterlaten. Het betekent niet dat jouw klachten minder echt of minder ernstig zijn. Ieders ervaring is uniek, en jouw gevoel telt altijd.

De opvang na de schokkende gebeurtenis is erg belangrijk. Heb je veel steun gekregen van mensen in je omgeving? Was er ruimte om over je ervaringen te praten? Had je het gevoel dat mensen je begrepen? Kon je altijd terecht bij iemand die je vertrouwde? Hoe beter de opvang is, hoe meer dat kan helpen bij de verwerking. Maar ook hier geldt: zelfs met goede steun kun je nog steeds flink last houden, en dat is heel normaal.

Mensen die goed over hun gevoelens kunnen praten, lopen minder kans op PTSS dan mensen die gesloten en verlegen zijn. En mensen met een optimistische levensinstelling verwerken een schokkende gebeurtenis makkelijker dan mensen die pessimistisch zijn. Dat geldt ook voor mensen die gemakkelijk steun kunnen accepteren. Het helpt ook wanneer je kan accepteren dat je je na een schokkende gebeurtenis een paar weken angstig en somber voelt.

De betekenis die een gebeurtenis voor je krijgt, heeft invloed op je verwerking. Sommige mensen ervaren hun leven na zoiets als extra waardevol, of voelen dankbaarheid dat het niet nog erger is afgelopen. Zulke gedachten kunnen helpen. Maar andere gedachten kunnen het juist zwaarder maken, bijvoorbeeld als je gelooft dat nare dingen altijd jou overkomen. Ook dit is een heel menselijke reactie, en niets om je voor te schamen.

Psychotherapie helpt goed bij PTSS. In een veilige omgeving ‘herkauw’ je de schokkende gebeurtenis. Door er veel over te praten slijten de bijbehorende emoties. Je ervaringen krijgen zo langzaam een ‘gewone’ plaats in je leven. Je bepaalt zelf hoeveel je over je ervaringen kwijt wilt. Zo houd je zelf de controle. Je kan individueel of in een groep psychotherapie krijgen. Ook je eventuele partner kan bij de behandeling worden betrokken.

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) wordt regelmatig gebruikt als behandeling voor PTSS. Het is een bewezen effectieve therapie die kan worden toegepast bij het verwerken van nare en ingrijpende ervaringen. Door middel van EMDR neemt de kracht en emotionele lading van een nare herinnering af.

Bewegen kan een goede invloed hebben op je PTSS klachten. Mensen met PTSS ervaren vaak lichamelijke klachten. Om zo min mogelijk te voelen, kan je je verbinding met je lichaam uitzetten. Bewegen helpt om op een positieve manier die verbinding weer te voelen. Ook is het een goede afleiding, ervaar je minder angst en slaap je vaak beter. 

Soms schrijft je huisarts je naast de behandeling medicijnen voor. Meestal zijn dat antidepressiva. Deze medicijnen helpen je gevoelens van ontreddering en somberheid te verminderen. Het duurt even voordat ze het gewenste effect hebben. 

Eventueel schrijft de huisarts nog andere medicijnen voor, totdat de antidepressiva gaan werken. Dat kunnen kalmerende middelen of slaapmiddelen zijn. Ze helpen tegen slapeloosheid, angstgevoelens, spanning en onrust. Deze medicijnen werken meteen. Je hoeft ze meestal maar kort te slikken. 

Alle voorgeschreven medicijnen hebben tot doel je door een moeilijke periode van je leven te helpen. Ze kunnen geen behandeling vervangen.