Prestatiedruk
Wat is prestatiedruk?
Prestatiedruk is de druk die je voelt om goed te presteren of te voldoen aan verwachtingen van jezelf, van anderen of de maatschappij. Vaak heeft deze druk te maken met school, studie of werk. Je leest hier hoe prestatiedruk ontstaat en wat je ertegen kan doen.
Vaak denken we bij prestatiedruk aan jongeren die het goed willen doen op school of tijdens hun studie. Maar prestatiedruk speelt bij veel meer mensen een rol. Ook volwassenen kunnen zich onder druk gezet voelen om carrière te maken, een goede ouder te zijn, een sociaal leven te onderhouden of alles perfect te doen.
Een beetje druk is niet erg en kan je zelfs helpen je doelen te bereiken. Het is anders als de druk te hoog wordt en je last krijgt van klachten. Zo kan je last hebben van te veel perfectionisme of faalangst. Je kan ook stress ervaren, slecht slapen of je somber voelen. Deze klachten kunnen ook weer invloed hebben op de prestatiedruk die je ervaart. Het is daarom belangrijk om prestatiedruk te herkennen, te snappen waar het vandaan komt en te weten wat je eraan kan doen.
Hoe herken je prestatiedruk?
Prestatiedruk herken je doordat je steeds het gevoel hebt iets of meerdere dingen “perfect’ te ‘moeten’ doen. Je hebt het gevoel het beter te moeten doen en dat je je moet bewijzen. Je kan hierdoor stressklachten ervaren.
Als ik stress ervaar, komt dat meestal doordat er veel dingen naast elkaar lopen. En er net iets te veel bij komt, boven op de dagelijkse dingen. Ik werk vier dagen in de week en wil graag goed presteren. Tegelijk wil ik er voor mijn kinderen zijn, ervoor zorgen dat ze het thuis fijn hebben. En dan hebben we het nog niet over het huishouden, de was, koken, boodschappen doen. Daarnaast sport ik graag, het liefst twee tot drie keer in de week. Ook speel ik toneel en doe dat op een vrij hoog amateurniveau. Contact met familie en vrienden geeft me energie, dus dat probeer ik ook bij te houden. - Lees het hele verhaal van Naomi
Hoe ontstaat prestatiedruk?
Studie
Je kan prestatiedruk ervaren door je studie. Misschien voel je de druk om die zo snel mogelijk af te ronden, bijvoorbeeld omdat studeren veel geld kost. Het kan ook lastig zijn om je studie te combineren met een bijbaan. Daarnaast kan het confronterend zijn om te zien hoe goed je studiegenoten het doen, waardoor je bang bent om achter te blijven.
Werk
Ook je werk kan prestatiedruk veroorzaken. Misschien heb je veel taken en voel je druk om alles snel en foutloos af te ronden. Het kan ook zijn dat je graag wilt doorgroeien in je functie en daarom voortdurend je best doet om op te vallen. Je legt de lat zelf hoog, of je hebt het gevoel dat anderen dat van je verwachten.
Verwachtingen vanuit je jeugd
Bij sommige mensen ontstaat er in hun jeugd al prestatiedruk. Bijvoorbeeld omdat je ouders hoge verwachtingen van je hadden en je hier graag aan wilde voldoen. Of omdat je niet veel complimenten kreeg of dat je het gevoel had niet gezien te worden. Hierdoor ben je je eigenwaarde gaan koppelen aan prestaties.
Druk zijn wordt als iets positiefs gezien
We vinden het tegenwoordig heel normaal als iemand zegt dat diegene ‘druk’ is. Het betekent dat iemand veel te doen heeft en daar ook nog eens in slaagt. Maar vaak is het juist de combinatie van dingen, waardoor je prestatiedruk ervaart. Je hebt het gevoel alle ballen in de lucht te moeten houden en alles ook nog eens goed te moeten doen. Al je tentamens halen, leuke dingen met vrienden doen, een bijbaan hebben, voldoende sporten, etcetera. Of de perfecte productieve werknemer zijn, die ook voldoende tijd heeft voor het gezin, voor vrienden en familie, die werkt aan een fijne relatie, gezonde maaltijden kookt, voldoende sport en ook nog eens een schoon huis heeft.
Sociale media en FOMO
Op sociale media laten mensen vooral de positieve dingen zien die ze meemaken. Dit kan je het gevoel geven ook zo te moeten zijn om een net zo leuk leven te hebben. Door sociale media kan je ook bang worden iets te missen, waardoor je overal bij wil zijn of alles mee wil krijgen. Het is niet fijn als je ziet dat je vrienden samen leuke dingen doen, terwijl jij thuis bent en niets speciaals aan het doen bent. Dit noemen we ook wel FOMO (fear of missing out).
Keuzestress
Er is tegenwoordig zoveel mogelijk, dat het moeilijk is om te kiezen. Hoe maak je een goede keuze uit honderden studies? Hoe kies je wat je gaat eten met supermarkten vol ingrediënten? Ga je verder leren of ga je werken? Ga je carrière maken of wil je meer aandacht voor je gezin? Hoe groter de gevolgen van een keuze, hoe meer keuzestress.
Individualisme en maakbaarheid
Onze maatschappij is steeds meer gericht op het individu. We vinden dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun eigen geluk, door de keuzes die ze maken en de prestaties die ze leveren. Succes, maar ook falen, worden vaak gekoppeld aan wie jij bent als persoon en hoe goed jij je best hebt gedaan. Dat kan veel druk geven. Je kan het gevoel hebben dat je altijd de beste versie van jezelf moet zijn, alles uit het leven moet halen en vooral gelukkig moet zijn. Hierdoor is het extra lastig als dingen anders lopen dan je had gehoopt. Ook kan je het moeilijk vinden om te gaan met teleurstellingen of om fouten te maken. Terwijl dat ook echt bij het leven hoort en het iedereen overkomt.
Bovendien groeit niet iedereen in dezelfde omstandigheden op of krijgt dezelfde mogelijkheden en kansen. Sommige mensen moeten veel harder lopen om succes te behalen. Bijvoorbeeld omdat ze zijn opgegroeid in armoede, uit een gezin komen met problemen, last hebben van een ziekte of een beperking, veel tegenslagen hebben of te maken hebben met discriminatie. Dat je dan niet zo ‘succesvol’ bent als je vrienden is dan logisch. Het is dan bijvoorbeeld een fantastisch moment als je een geschikt huurhuis hebt gevonden, terwijl jouw vrienden allemaal een koophuis hebben.
Wat kan je doen als je prestatiedruk ervaart?
Er zijn verschillende dingen die je kan doen om prestatiedruk te verminderen. Bijvoorbeeld:
- Zorg voor voldoende rust en ontspanning. Doe ook af en toe even niks en droom even weg.
- Stel realistische doelen en pas je verwachtingen aan.
- Vier de stappen onderweg naar jouw einddoel in plaats van alleen het einddoel zelf.
- Zoek verbinding met de mensen om je heen, maar vergelijk jezelf niet te veel met anderen.
- Wees dankbaar voor wat je hebt of doet.
Doe mee met de Chill, je moet al zoveel challenge!
Heb jij last van prestatiedruk? Schrijf je in voor de Chill, je moet al zoveel challenge en je ontvangt 10 dagen om de dag een mail met opdrachten en tips om wat relaxter door het leven te gaan. Je leert omgaan met FOMO, teleurstellingen, fouten maken en keuzestress.
Ga het gesprek erover aan
Als je ergens meezit, is het vaak fijn om dit met iemand te delen. Praten lucht op en het helpt je om je gedachten op een rij te zetten. Je hoeft het niet alleen te doen. Vind je praten lastig of kan je wel wat tips gebruiken over hoe je een gesprek begint? Wij schreven tips om te praten over hoe je je voelt. Je vindt hierin handvatten over hoe je het gesprek aangaat, met wie en waarom het belangrijk is.
Vraag om advies van onze MIND Hulplijn
Ben je op zoek naar advies? Je kan kan gratis en anoniem met een hulpverlener van onze MIND Hulplijn praten over jouw ervaring met prestatiedruk.
